ورشکستگی انواع مختلفی دارد. هر کدام از انواع ورشکستگی به نسبت شرایطی که دارند ، قوانین مختلفی برایشان وضع شده است. بعضی از انواع آن ها کاملا مطابق با قانون رفتار می کنند و بعضی دیگر به دلیل رفتار های غیرقانونی در دسته تقلی و تقصیر قرار می گیرند. در ادامه این مطلب درباره انواع آن ها اطلاعات جامعی ارائه می دهیم. از این رو ثبت کوشا شما را به ادامه مطلب دعوت می کنیم.

انواع ورشکستگی

به چه کسی ورشکسته می‌گویند؟

بسیاری از افراد به طور دقیق نمی دانند به چه کسی ورشکته اطلاق می شود. ورشکسته یا Bankrupt  به شرکت های تجاری ، تجار ، و شرکت های بازرگانی اطلاق می شود که نمی توانند بدهی های خود را پرداخت نمایند و بر تعهدات خود استوار باشند. این افراد ورشکسته محسوب می شوند. این افراد از نظر نوع باخت مالی ، در دسته بندی های مختلف انواع ورشکستگی قرار می گیرند که در ادامه به شرح آن ها می پردازیم.

انواع ورشکستگی

دو نوع ورشکستگی به نام های ورشکستگی عادی و تقصیر داریم که در ادامه هر یک را شرح می دهیم.

الف – ورشكستگی عادی

برابر مواد ٤١٢ و ٤١٣ ق.ت. ورشکسته عادی ، تاجر یا شركت تجارتی است که از پرداخت وجوه عهده دار ، بر نمی آید. این شخص موظف است ظرف مدت ٣ روز از تاریخ وقفه ای كه در ادای قروض یا سایر تعهدات نقدی او حاصل شده است ، توقف خود را به دفتر دادگاه عمومی محل اقامت خود اظهار کرده ، همچنین صورت حساب دارائی و كلیه دفاتر تجارتی خود را به دفتر دادگاه مزبور تسلیم کند.

صورت حساب موصوف باید مورخ باشد و به امضا تاجر برسد. همچنین تعداد و تقویم كلیه اموال منقول و غیر منقول تاجر متوقف ، بطور مشروح صورت كلیه قروض و مطالبات و نیز صورت نفع و ضرر و صورت مخارج شخصی در آن مندرج شود.
بنابراین اگر تاجر یا شركت تجارتی بدهكار ، ظرف مهلت مقرر توقف از تادیه دیون خود را به دادگاه صلاحیت دار به انضمام مدارك مورد نظر اعلام كرد ، وضعیت او در وضعیت ورشكستگی عادی قرار می گیرد. این نوع باخت مالی ، یکی از انواع ورشکستگی عادی محسوب می شود. برای آشنایی با دیگر انواع به ادامه مطلب توجه فرمایید.

ب – ورشكستگی به تقصیر

  • اولا – موارد چهارگانه الزامی صدور حكم ورشستگی به تقصیر (ماده ٥٤١ ق.ت).

١- مخارج شخصی یا مخارج افراد تحت تكفل تاجر در ایام عادی به نسبت عایدی او فوق العاده باشد.
٢- تاجر مبالغ زیادی از سرمایه خود را صرف معاملاتی نماید كه در عرف تجارتی موهوم است یا سودآوری معاملات مذكور منوط به اتفاق محض گردد.
٣- تاجر به منظور به تاخیر انداختن ورشكستگی خود ، خریدی گرانتر یا فروشی ارازانتر از قیمت روز انجام دهد و برای بدست آوردن وجه نقد به روش دور از صرفه متوسل گردد. مثل استقراض یا صدور برات سازشی.
٤- تاجر پس از تاریخ توقف از ادای دیون و قروضی كه بر عهده او است یكی از طلبكاران خود را بر سایرین ترجیح بدهد و طلب او را پرداخت نماید.

نوع تقصیر از دیگر انواع ورشکستگی محسوب می شود.

انواع ورشکستگی

  • دوما – موارد سه گانه اختیاری صدور حكم ورشستگی به تقصیر (ماده ٥٤٢ ق.ت.)

١- تاجر به حساب دیگری و بدون آنكه عوضی دریافت کند ، تعهداتی نموده كه نظر به وضعیت مالی او انجام تعهدات مزبور فوق العاده است.
٢- عملیات تجارتی او متوقف گردد ؛ در حالی که مطابق ماده ٤١٣ قانون تجارت رفتار نكرده است.
٣- تاجر دفاتر نداشته یا دفاتر او ناقص یا بی ترتیب است یا در صورت دارائی وضعیت واقعی خود را اعم از قروض و مطالبات بطور صریح معین نكند مشروط بر آنكه مورد اخیر الذكر تقلبی نباشد.

  • سوما – تعقیب جزائی و مجازات تاجر ورشكسته به تقصیر

تعقیب تاجر ورشكسته به تقصیر بنا به تقاضای هر یك از طلبكاران یا دادستان یا مدیر تصفیه ، پس از تصویب اكثریت بستانكاران به انجام می رسد. (مواد ٥٤٤ و ٥٤٧ ق.ت.)

اگر تعقیب تاجر ورشكسته به تقصیر از طرف دادستان به عمل آمده است ، هزینه دادرسی آن به هیچ وجه به عهده هیئت طلبكاران نیست. اگر مدیر تصفیه ورشكسته به تقصیر را به نام بستانكاران تعقیب کند ، در صورت برائت ورشكسته موصوف هزینه تعقیب به عهده بستانكاران است و چنانچه تعقیب از طرف یكی از طلبكاران به عمل آید و ورشكسته برائت حاصل کند ، هزینه دادرسی به عهده طلب كار است. اما درصورت محكومیت ورشكسته مزبور هزینه دادرسی به عهده دولت می باشد.
مجازات تاجر ورشكسته به تقصیر از ٦ ماه تا ٢ سال حبس است. (ماده ٦٧١ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)).

 

انواع ورشکستگی

ج – ورشكستگی به تقلب

مطابق ماده ٥٤٩ ق.ت. اگر تاجر دفاتر تجارتی خود را از روی عمد و سونیت مفقود کند یا قسمتی از دارائی خود را مخفی نماید و یا به طریق مواضعه و معاملات صوری آن را از بین ببرد و بالاخره اگر به وسیله اسناد یا به وسیله صورت دارائی و قروض به طور تقلب به میزانی كه در واقع مدیون نمی باشد ، خود را مدیون قلمداد کند ورشكسته به تقلب محسوب می گردد و از انواع ورشکستگی در این دسته قرار می گیرد.

تعقیب جزائی و مجازات تاجر ورشكسته به تقلب

تعقیب جزائی تاجر ورشكسته به تقلب همانند تعقب جزائی ورشكسته به تقصیر است و مجازات كسانی كه به عنوان ورشكسته به تقلب محكوم می گردند از ١ تا ٥ سال حبس است (ماده ٦٧٠ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)).

مزایا و معایب ورشکستگی

مزایا و معایب ورشکستگی زیاد است. از جمله معایب اینکه ، آبرو و اعتبار فرد ورشکسته در بین کسبه و جامعه‌ای که او را می‌شناسد از بین می رود. در عین حال اعلام ورشکستگی برای فرد ورشکسته شده مزایایی هم به دنبال دارد. مانند:

  • بعد از اعلام ورشکستگی پیگیری طلب طلبکاران از طریق دادگاه است و فرد ورشکسته مستقیماً با طلب کاران خود ، روبرو نمی‌ گردد.
  • بعد از اعلام ورشکستگی ، ورشکسته  از پرداخت خسارت تأدیه معاف است و تنها موظف به پرداخت اصل بدهی می باشد.
  • طلبکاران با ورشکستگان صلح می‌نمایند تا به حداقل مطالبات خود مثلاً پرداخت 50 درصد بدهی توسط ورشکسته دست دهند.